konkurs link

newsletter

  • 24.4.2019, Imieniny obchodzą: Aleks, Grzegorz, Aleksander
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

Rowerowe trendy na 2019 r. Co wybiorą Polacy w nadchodzącym sezonie?

Rower to dla niektórych środek transportu, dla innych sens życia. Bez wątpienia z perspektywy rowerowego siodełka świat staje się zupełnie inny. Po zimowej przerwie rozpoczyna się wyczekiwany przez wielu sezon rowerowy. Stanowi on okazję do zainwestowania w nowy sprzęt, którym będziemy pokonywać długie treningowe trasy, podróżować po malowniczych szlakach turystycznych lub omijać miejskie korki. W związku z tym warto dobrać odpowiedni typ roweru, który sprawdzi się w określonych realiach. Jakie modele rowerów będą najpopularniejsze w nadchodzącym sezonie? Podpowiadają eksperci marki Romet.

O Messim i Ronaldo – recenzja serii książek o piłkarzach

Football to ulubiony sport wszystkich najmłodszych przedstawicieli płci męskiej. Chłopcy, jak tylko staną na nogi, kopią w piłkę, identyfikując się podczas tego zajęcia ze swoimi idolami. Każdy chce być jak Messi, Ronaldo czy Błaszczykowski. Koszulki i inne gadżety o treści sportowej to ulubione upominki dla przyszłych następców bohaterów światowych stadionów.

Rodzinny przewodnik po niezwykłych miejscach – Anna i Krzysztof Kobusowie

Anna i Krzysztof Kobusowie są specjalistami od podróżowania z dziećmi, a także miłośnikami naszego kraju. W swojej nowej książce udowadniają, że Polska oferuje równie fascynujące atrakcje, co najdalsze krańce świata. „Polska pełna przygód! Rodzinny przewodnik po niezwykłych miejscach” ukaże się 21 maja nakładem Wydawnictwa Burda Książki.

Ranking parków rozrywki w Europie

Według IAAPA (Międzynarodowego Stowarzyszenia Parków Rozrywki i Atrakcji) w Europie istnieje obecnie 307 różnych parków rozrywki. Ponieważ sezon na ich odwiedzenie trwa w najlepsze, a od samego wybierania może nas rozboleć głowa, zespół ShopAlike stworzył subiektywny “Ranking parków rozrywki w Europie”. Dzięki zestawieniu łatwiej będzie Ci wybrać park odpowiedni do Twoich potrzeb. Niezależnie od tego, czy jesteś amatorem mocnych wrażeń, czy też szukasz miłego miejsca na spędzenie rodzinnego weekendu z dziećmi, ten przewodnik pomoże Ci dokonać najlepszego wyboru.

Poradnik o stabilizacji dla biegaczy, czyli jak unikać urazów i poprawiać swoje wyniki?

Bieganie to obecnie jeden z najpopularniejszych sportów. Niestety wraz ze zwiększającą się  liczbą biegaczy amatorów, wzrasta również liczba kontuzji – według statystyk od 30 do 70 proc. wszystkich urazów  ma charakter przeciążeniowy, a większość z nich dotyczy stawu kolanowego. Najczęściej wpływ na pojawienie się urazów mają zmienne związane z treningiem, takie jakie zwiększenie dystansu, intensywności biegu, czy też nawyków i metod treningowych. O sprawdzonych sposobach na unikanie kontuzji opowiada Remigiusz Rzepka, konsultant ds. rehabilitacji w Klinice Ortopedii i Rehabilitacji Enel-Sport.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.