konkurs link

newsletter

  • 13.11.2018, Imieniny obchodzą: Arkadia, Mikołaj, Stanisław
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

"GOL! Książka do rysowania" już wkrótce w księgarniach

Książka o piłce nożnej,  którą możesz współtworzyć! Czy wiesz, który Polak obronił  dwa karne na mistrzostwach świata? Kiedy odbyły się pierwsze mistrzostwa świata? Którymi językami mówi Petr Čech?  A jakimi samochodami jeździ Ronaldo? Dzięki tej książce  poznasz odpowiedzi na te pytania  i dowiesz się jeszcze wielu innych rzeczy! Będziesz mógł również  zaprojektować swoje buty piłkarskie  lub stworzyć piłkarskie portrety! 

Zanim wyruszysz na szlak, przeczytaj wskazówki!

Lato to tradycyjnie czas wyjazdów, urlopów i organizowania wycieczek. Sporo osób wybiera góry jako cel rodzinnych wypadów czy wędrówek w gronie przyjaciół. Dbając o bezpieczeństwo swoich klientów, z których większość to miłośnicy aktywności na świeżym powietrzu, Regatta przygotowała graficzny poradnik bezpiecznego poruszania się po szlakach. W formie plakatu zobaczymy go w 160 schroniskach górskich PTTK oraz większych oddziałach miejskich.

Jak walczyć o zdrowy tryb życia? - kartka z pamiętnika

Czasem trzeba się zbuntować. Uderzyć pięścią w stół, zrobić wojowniczą minę. Ruszyć do boju. Ja tak właśnie zrobiłam. Postanowiłam dążyć do bycia fit! 

Warszawa, Kraków i okolice na dwóch kółkach – recenzja rowerowych przewodników wyd. Bezdroża

Rowerzystów przybywa w Polsce jak grzybów po deszczu, szczególnie dobrze widać to w miastach. Nie dziwi więc, że na rynku pojawiają się specjalne mapy i przewodniki rowerowe. Wydawnictwo Bezdroża oddało do rąk czytelników dwa poręczne, wygodne do zabrania w trasę przewodniki: po Warszawie i okolicach oraz po Krakowie i okolicach – obydwa aktualne i godne polecenia.

Sportbonus Dzieciom - ruszyła wielka akcja społeczna

Czas START! Ruszyła największa akcja społeczna w historii polskiego sportu Sportbonus Dzieciom! Honorowym Patronem projektu jest Polski Komitet Olimpijski.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.