konkurs link

newsletter

  • 21.1.2019, Imieniny obchodzą: Agnieszka, Inez, Jarosław
 
 

Od kościanych do stalowych - skąd się wzięły łyżwy?

Łyżwy kościane Łyżwy kościane fot. Museum of London

Najstarsze znalezione na świecie łyżwy mają ponad 5 tys. lat. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy co do pokonywania odległości.

Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne. Jak pisał średniowieczny pisarz arabski Al-Marwazi (ok. 1120 r.): nie jest możliwe chodzenie po takich śniegach (lub lodach) dla ludzi, chyba że przywiążą oni do swych nóg kości goleniowe wołów i wezmą do rąk dwa oszczepy, którymi uderzają w śnieg (lód) ku tyłowi. W ten sposób nogi ich ślizgają się ku przodowi po powierzchni lodu. Posuwają się (tak szybko) jak wiatr.

 

lyzwy kosciane rycina lyzwy kosciane test1

Ryc. 1.

O. Magnus, Historia de gentibus septentrionalibus, 1555

Fot. 1. http://www.hurstwic.org

 

lyzwy kosciane test2
Fot. 2. http://www.nordicskatingcenter.nl

 

 Najstarsze łyżwy kościane odnalezione w Polsce pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV wieku zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj: były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża.  Do rozwoju łyżwiarstwa nieprzypadkowo przyczyniła się Holandia: naturalne kanały służące w tym kraju jako wodne trakty komunikacyjne, podczas zimy skute lodem były idealne do przemieszczania się właśnie na łyżwach – inspirację wykorzystali holenderscy płatnerze i kowale zastępując z czasem drewniano-metalowe płozy w pełni żelaznymi. Od średniowiecza łyżwy zaczęto wykorzystywać także w celach rekreacyjnych, co więcej pojawiły się wówczas już pierwsze wzmianki o rozróżnieniu jazdy szybkiej i figurowej!

 

Hendrick Avercamp Ice scene
Fot.3. Hendrick Avercamp, Ice Scene, Wikimedia Commons

 

W okresie XVII-XVIII w. nastąpił rozkwit łyżwiarstwa: jeżdżono rekreacyjnie, ścigano się po nagrody lub – także w ramach współzawodnictwa - kreślono na lodzie figury, które były następnie oceniane przez zespół sędziowski. Jednak prawdziwy przełom nastąpił w XIX wieku, kiedy w 1850 r. Amerykanin E.W. Bushnell z Filadelfii wprowadził płozę wykonaną z jednego kawałka stali przypinaną do butów za pomocą klamer i zacisków. Zaraz potem inny Amerykanin, baletmistrz Jackson Haines dokonał rewolucji w jeździe figurowej, wprowadzając do sztywnej dotychczas dyscypliny płynne taneczne ruchy i muzykę. Ponadto zaimplementował skróconą, zaokrągloną płozę, która ułatwiała wykonywanie bardziej zaawansowanych ewolucji, w tym piruetu w przysiadzie, będącego jego osobistym wynalazkiem. I najważniejsze: przykręcił płozy na stałe do butów. Z kolei w 1889 r. Holendrzy zorganizowali pierwsze mistrzostwa świata w łyżwiarstwie szybkim. Zawodnicy rywalizowali na dystansach 500 m, 1500 m, 5000 m i 10000 m; również Holendrzy skonstruowali łyżwy o wydłużonym ostrzu, zwane w Polsce panczenami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

 

Opr. Magda Krajewska-Suskiewicz

Opublikowano w: Ciekawostki

Czytaj także

SportowaRodzina.pl w akcji WF z Klasą

Od początku działania portalu przyświeca nam idea propagowania aktywności fizycznej całych rodzin i traktowanie jej jako świetnego obszaru budowania i wzmacniania więzów rodzinnych. Dlatego z przyjemnością przyjęliśmy zaproszenie Centrum Edukacji Obywatelskiej, prowdzącego program WF z Klasą.

Próba bicia Rekordu Guinnessa w ciągłej grze w piłkę nożną na hali (futsal)

W dniach 20-23 marca 2015r. w Drawsku Pomorskim nastąpi próba bicia rekordu Guinnessa w ciągłej grze w piłkę nożną na hali (futsal). Aktualnie rekord wynosi 40 godzin i ustanowiony został w Norwegii w 2012r. W Drawsku zawodnicy mają grać dłużej. Przepisy bicia rekordu są bardzo restrykcyjne.

"Lewy. Chłopak, który zachwycił świat" - premiera książki

„Lewy. Chłopak, który zachwycił świat” to uniwersalna historia chłopca, który ani przez chwilę nie wahał się, co jest dla niego ważne. Opowieść, o wielkim talencie i konsekwencji. O tym, że nawet porażkę można przekuć w sukces. To współczesna bajka, w której wszystko wydarzyło się naprawdę.

Biwakowe tricki - przewodnik kempingowy dla początkujących

Długie letnie noce, górskie wędrówki, spływy kajakowe, wypady na ryby nad jezioro, czy podziwianie nocnego nieba pełnego gwiazd - byle tylko na chwilę wyrwać się z miasta… Brzmi świetnie, prawda? Na pewno większość z nas doświadczyła wspaniałych przygód na łonie natury, lub przynajmniej marzyła o tym, by choć raz rzucić wszystko i zaszyć się choćby w Bieszczadach. Zespół ShopAlike zebrał tricki, które ułatwią Wam podjęcie wyzwania i przygotowanie idealnego biwaku.

„Judo, nie tylko dla dzieci” - recenzja książki

Dzieci uczestniczą w różnych zajęciach dodatkowych. Niektóre, zwłaszcza dziewczynki, chodzą na balet, chłopcy wybierają piłkę nożną, inne uczą się języków obcych, kolejne próbują swoich sił na basenie. A znacie kogoś kto trenuje judo? Ja nie, a okazuje się, że to doskonała propozycja dla najmłodszych. Dzięki judo rozwiną sprawność i wytrzymałość oraz nauczą się dyscypliny, wytrwałości, punktualności i dobrych manier.

Skomentuj

Upewnij się, że pola oznaczone wymagane gwiazdką (*) zostały wypełnione. Kod HTML nie jest dozwolony.

UWAGA! Ten serwis używa plików cookies i podobnych technologii. Brak zmiany ustawień przeglądarki oznacza zgodę na to. Więcej informacji o plikach cookies w dziale Regulamin.